Japan financieel klem: recordverliezen op obligaties en hoge schulden op aandelenbeurs

Japan kampt met twee forse financiële zorgen tegelijk. De grootste levensverzekeraars van het land lopen tegen ongerealiseerde verliezen van maar liefst $96 miljard op staatsobligaties, terwijl Japanse beleggers op de aandelenbeurs op dit moment op het hoogste schuldniveau handelen sinds 1990. De combinatie maakt het financiële systeem kwetsbaar voor verdere schokken.

In het kort:

• De vier grootste Japanse levensverzekeraars hebben samen ¥15,1 biljoen ($96 miljard) aan ongerealiseerde verliezen op staatsobligaties.
• Margehandel in Japanse aandelen bereikt ¥7,02 biljoen ($43 miljard), het hoogste niveau sinds 1990.
• Stijgende Japanse rente vergroot de druk op zowel verzekeraars als beleggers.

Verzekeraars torsen recordverliezen op obligaties

De vier grote Japanse levensverzekeraars, Nippon Life, Daiichi, Sumitomo en Meiji Yasuda, zitten samen op ¥15,1 biljoen aan ongerealiseerde verliezen op Japanse staatsobligaties. Dat blijkt uit bedrijfsrapportages. De verliezen stapelen zich op doordat de Japanse rente stijgt, waardoor de waarde van al uitstaande obligaties daalt. In juni 2026 bereikt het gecombineerde verlies een nieuw hoogtepunt, zo laat de grafiek zien.

Zolang de verzekeraars hun obligaties kunnen aanhouden tot de einddatum, blijven het boekhoudkundige verliezen zonder directe gevolgen. Maar zodra een verzekeraar om welke reden dan ook liquiditeit nodig heeft en gedwongen is te verkopen, worden die papieren verliezen werkelijkheid. Madelón Vos wijst op de spagaat waar Japan in zit: de rente moet omhoog om inflatie te bestrijden en de yen te ondersteunen, maar elke rentestijging vergroot tegelijk de druk op financiële instellingen die grote obligatieportefeuilles beheren.

Aandelenmarkt draait op recordschuld

Tegelijkertijd bereikt de margehandel in Japanse aandelen een niveau dat al decennia niet meer is gezien. Japanse beleggers kopen op dit moment voor ¥7,02 biljoen ($43 miljard) aan aandelen met geleend geld, berekend als het verschil tussen op marge gekochte aandelen en short verkochte posities. Dat is het hoogste cijfer sinds 1990, zo blijkt uit weekdata van de Japan Exchange Group en Goldman Sachs Global Investment Research.

Hoge margeposities kunnen een stijgende markt verder aanjagen, maar vormen ook een risico. Bij een scherpe koersdaling kunnen margestortingen ontstaan, waardoor beleggers gedwongen aandelen moeten verkopen. Dat kan een correctie versnellen en verdiepen. In een omgeving waar de rente stijgt en obligatieverliezen oplopen, is de kans op zo’n scenario groter dan normaal.

Rente als tweesnijdend zwaard

De Japanse centrale bank staat voor een lastige keuze. Verdere renteverhogingen zijn nodig om inflatie onder controle te houden en de waarde van de yen te verdedigen, maar diezelfde rentestijgingen vergroten de boekhoudkundige verliezen bij verzekeraars en verhogen de kosten voor iedereen die op schuld handelt. Het financiële systeem raakt zo steeds verder ingeklemd tussen twee tegengestelde krachten.

De situatie trekt ook aandacht in de cryptomarkt, omdat onrust in het Japanse financiële systeem in het verleden al meerdere keren tot brede verkopen op risicovolle markten leidde. Beleggers in Bitcoin en andere cryptomunten houden de ontwikkelingen in Japan dan ook nauwlettend in de gaten.