Japanse aandelenmarkt toont gevaarlijk signaal uit 1990

De margehandel in Japanse aandelen stijgt naar het hoogste niveau sinds 1990. Beleggers blijven geld lenen om aandelen te kopen op recordhoogtes, terwijl de financieringskosten tegelijkertijd oplopen. Dat levert een gevaarlijke combinatie op die doet denken aan de periode vlak voor de grote Japanse beurscrash van de jaren 90.

In het kort:

• Margehandel in Japan bereikt het hoogste peil sinds 1990, vlak voor de historische beurscrash
• De Bank of Japan verhoogt de rente na decennia van ultragoedkoop geld, waardoor hefboomposities duurder worden
• Gedwongen verkopen bij een correctie kunnen een normale daling snel laten versnellen

Hetzelfde patroon als voor de crash van 1990

Uit data van de Japan Exchange Group en Goldman Sachs Global Investment Research blijkt dat de netto margehandel in Japanse aandelen momenteel rond de 6.000 miljard yen zit. Dat is het hoogste niveau in ruim 35 jaar. De laatste keer dat dit cijfer zo hoog stond, stortte de Japanse aandelenmarkt met meer dan 80% in.

Het grote verschil met de situatie in de jaren 80 en vroege jaren 90 is de koers van de centrale bank. Geld was jarenlang vrijwel gratis in Japan, maar de Bank of Japan verhoogt de rente nu na decennia van een ultrasoepel beleid. Dat maakt het voor beleggers met geleend geld veel lastiger om hun posities vol te houden.

Hoge schuldpositie vergroot het risico op een sneeuwbaleffect

Een hoog niveau van margehandel drijft koersen niet alleen omhoog, het maakt ook elke koersdaling gevaarlijker. Wanneer beleggers hun posities niet langer kunnen financieren, worden ze gedwongen te verkopen. Die gedwongen verkopen kunnen een gewone correctie al snel versnellen tot een veel grotere daling.

Het patroon is herkenbaar voor wie de geschiedenis van de Japanse markt kent. Toen het vertrouwen in 1990 omsloeg, zorgde de hoge hefboom in de markt ervoor dat de neergang dramatisch uitpakte. Of geschiedenis zich nu herhaalt is onzeker, maar de huidige combinatie van recordhoge schuldposities en stijgende rentes is een signaal dat analisten serieus nemen.